PFAS-Free Frying Pans

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn synthetische chemicaliën die werden gebruikt in antiaanbakcoatings, met PFOA en PTFE (Teflon) als bekendste voorbeelden. Ze worden 'forever chemicals' genoemd omdat ze nauwelijks afbreken in het milieu en zich ophopen in het lichaam. Een antiaanbakpan met PTFE-coating kan bij oververhitting stoffen vrijmaken: PTFE begint rond 260 °C af te breken en ontleedt boven ongeveer 350 °C. Langdurige blootstelling aan bepaalde PFAS wordt in wetenschappelijk onderzoek in verband gebracht met hormonale verstoring, verhoogd cholesterol en andere gezondheidsrisico's. PFOA is inmiddels verboden in de EU; voor de bredere groep PFAS ligt er een Europees restrictievoorstel in behandeling.

Braadpannen van geëmailleerd gietijzer, onbehandeld (niet-gecoat) gietijzer, roestvrij staal (RVS) of met een keramische anti-aanbaklaag zijn van nature PFAS-vrij. Geëmailleerd gietijzer van merken als Le Creuset en STAUB bevat geen synthetische coating; de emaille is een glazuurlaag van minerale oorsprong. RVS-pannen, zoals die van Demeyere, hebben helemaal geen coating. En keramische coatings, zoals de Demeyere Ceraforce, zijn eveneens PFAS-vrij. Pannen met een traditionele PTFE-coating (Teflon) zijn niet PFAS-vrij, tenzij de fabrikant uitdrukkelijk vermeldt dat de coating PFAS-vrij is.

Ja, zowel Le Creuset als STAUB braadpannen zijn volledig PFAS-vrij. Beide merken gebruiken geëmailleerd gietijzer: een laag glazuur, gebakken op gietijzer, zonder enige synthetische anti-aanbakcoating. Er komen geen PFAS, PFOA of andere forever chemicals aan te pas bij de productie of het gebruik van deze pannen. Dat maakt ze veilig voor de gezondheid en bovendien bijzonder duurzaam: een goede STAUB of Le Creuset gaat een leven lang mee.

PFOA (perfluoroctaanzuur) is één specifieke stof binnen de veel grotere groep van PFAS. PFOA werd jarenlang gebruikt als hulpstof bij de productie van PTFE-coating (Teflon) en is inmiddels verboden in de EU en veel andere landen. PFAS is de overkoepelende term voor duizenden verwante chemicaliën, waarvan PFOA er slechts één is. Wanneer een pan 'PFOA-vrij' wordt genoemd, zegt dat dus niets over de andere PFAS-stoffen. Een pan die écht vrij is van schadelijke coatings, is gemaakt van gietijzer, RVS of keramiek: materialen die van nature geen PFAS bevatten.

Ja, keramische anti-aanbakcoatings zijn PFAS-vrij. De coating is gebaseerd op siliciumdioxide (zand) en bevat geen fluor- of PFAS-verbindingen. Merken als Demeyere gebruiken keramische coatings zoals Ceraforce als veilig alternatief voor traditionele PTFE-coating. Het nadeel van keramiek is dat de anti-aanbakwerking over de jaren doorgaans iets afneemt: het is minder krasbestendig dan gietijzer of RVS en vraagt zorgvuldig onderhoud. Voor wie een lichte, makkelijk reinigbare en volledig PFAS-vrije pan zoekt, is keramisch een prima keuze.

Ja, roestvrijstalen (RVS) braadpannen zijn volledig PFAS-vrij. RVS heeft geen coating nodig en is daardoor van nature vrij van alle synthetische chemicaliën. Professionele RVS-braadpannen van Demeyere, met meerlaagse bodems voor een gelijkmatige warmteverdeling, presteren uitstekend op alle warmtebronnen, inclusief inductie. RVS is ovenbestendig, vaatwasserbestendig en gaat bij goed gebruik een leven lang mee. Het enige aandachtspunt: RVS is minder anti-aanbak dan gietijzer of keramiek, wat iets meer vet of voorbereiding vraagt. Met deze tips om zonder plakken te bakken in een RVS-pan lukt het gegarandeerd.

Ja, en voor veel gerechten zelfs beter. Geëmailleerd gietijzer houdt warmte lang vast en zorgt voor een mooie, gelijkmatige bruining en karamelisatie, ideaal voor aanbraden en stoven. RVS geeft de beste aanbaksels (fond) voor sauzen en verdraagt hoge temperaturen zonder problemen. Keramiek benadert het gemak van een klassieke antiaanbakpan het dichtst en is fijn voor delicate gerechten. Elk materiaal vraagt net een andere techniek; welke pan het beste bij jouw manier van koken past, lees je in onze blog welke pan heb ik nodig?.

Let op het materiaal en de productinformatie. Pannen van (geëmailleerd) gietijzer en RVS zijn per definitie PFAS-vrij, omdat ze geen synthetische coating hebben. Bij gecoate pannen zoek je naar een expliciete vermelding als 'PFAS-vrij' of 'keramische anti-aanbaklaag'; alleen 'PFOA-vrij' biedt onvoldoende zekerheid, omdat PFOA maar één van vele PFAS-stoffen is. Twijfel je bij een specifiek model? Vraag het gerust via chat, WhatsApp of telefoon.

Voor stoofgerechten is een geëmailleerde gietijzeren braadpan de beste keuze. Gietijzer houdt warmte extreem lang vast en verdeelt deze gelijkmatig, wat zorgt voor trage, gelijkmatige garing, precies wat stoofvlees nodig heeft. De Le Creuset Signature en de STAUB La Cocotte zijn hier de vaste favorieten: volledig PFAS-vrij, ovenbestendig en levenslang mee te nemen. Voor een scherpere prijs zijn de Skottsberg Cast Iron of een BK Bourgogne uitstekende alternatieven.

Dat hangt af van het materiaal. RVS-braadpannen van Demeyere zijn doorgaans vaatwasserbestendig. Geëmailleerde gietijzeren pannen van Le Creuset en STAUB zijn technisch gezien vaatwasserbestendig, maar handwassen wordt aangeraden om de emaille langer mooi en intact te houden. Keramische pannen kun je over het algemeen in de vaatwasser doen, al verlengt handwassen ook daar de levensduur van de coating. Onbehandeld gietijzer (niet-geëmailleerd) mag nooit in de vaatwasser. Meer weten? Lees hoe onderhoud ik mijn pannen?.